Nasıl diktatör olunur?

Diktatörlüğü yeniden tanımlayan Dikötter'e göre modern diktatörlük, gücünü kişilik kültüyle ortaya çıkan bir yanılsamadan alıyor.

KRONOS -6 Şubat 2020

Hitler’den Mussolini’ye, Mao’dan Stalin’e diktatörlerin temel besini destekçilerinin sadakat gösterileri. Bu 21. yüzyılda da değişmeyen bir siyasi ve psikolojik gerçek.

Frank Dikötter’in How To Be A Dictator: The Cult Personality in the Twentieth Century (Nasıl Diktatör Olunur: Yirminci Yüzyılda Kişilik Kültü) adlı kitabı diktatörlerin yönetimlerini sadece korku ve şiddetle sürdürmediğini, diktatörlük için bir kült kişilik yaratmanın da şart olduğunu tarihten örneklerle gösteriyor.

Buna göre halk desteğine sahip olunduğu yanılsamasının seçimlere başvurmadan sağlanması gerekiyor. Tarih, insanların liderlerini heyecanla selamladıkça nasıl da bir tür köleliğe doğru sürüklendiğini gösteren örneklerle dolu. Hitler selamı bu jestlerin en simgesel olanı.

Dikötter’in arşivlere giderek yaptığı kapsamlı araştırma liderlerin rejimlerini sürdürmek için söyledikleri yalanları orataya koyarak kültleşme ve diktatörlüğün panoramasını çıkarıyor. Yazarın modern diktatörün paradoksu olarak tanımladığı illüzyon yürüyüşler düzenleyerek, heykeller ve rozetler yaptırarak geliştiriliyor. Yazarın tanımladığı modern diktatör öncelikle medyayı ele geçiriyor, okulların, hastanelerin adını değiştiriyor, şehir isimleri bile bu kültleşme çabasında değiştirilebiliyor.

İLÜZYON YARATMA YÖNTEMLERİ

Yazarın dikkati çektiği birkaç örnek son derece çarpıcı: Hitler 50. doğum günü öncesinde Almanya’daki kiliselere çanlarını nasıl çalacakları konusunda direktifler veriliyor. Romanya örneğindeyse Çavuşesku’nun portresi her ders kitabının başında yer almak zorunda, her ilkokul kitabında mutlaka diktatörün ve eşi Elena’nın renkli fotoğrafı olmak zorunda.

Kitaba göre böl-yönet politikası da modern diktatörlerin sıkça kullandığı bir araç. Böylece insanlar dalkavuklara dönüştürülüyor ve bir isyan düzenleyecek insan bulmak imkânsızlaştırılıyor. Herkes kendini sansürlemek ve başkalarının düşüncelerini de izlemek zorunda.

Özellikle Batı’daki Çin algısının değişmesinde önemli bir rol oynayan ve Hong Kong’da yaşayan Profesör Dikötter’in çizdiği diktatör portresi yirmi birinci yüzyıl liderlikleri için de uyarılarla dolu. Kitaptaki pek çok örnek bugünün toplumlarına da tanıdık gelecek.

Kitap Bloomsbury Publishing tarafından yayımlandı.

[Kronos.News] 6.2.2020