Sakarya Beşköprü mevkiinde bulunan Justinianus Köprüsü, Bizans İmparatorluğu döneminin Anadolu’daki en görkemli eserlerinden biri. İmparator Justinianus tarafından yaptırılmış ve bin 500 yıldır ayakta kalmayı başarmış. Ayasofya Camii ile yaşıt. 429 metre uzunluğunda, 9,85 metre genişliğinde ve 12 kemer gözünden oluşuyor. Beşköprü olarak da bilinen tarihî köprü, Marmara depreminde bazı kemer ayaklarında çatlaklar oluşmasına rağmen bütün ihtişamıyla zamana direnmeye çalışıyor.
Buraya kadar her şey tamam, ancak köprünün ne için yaptırıldığı sorusu bir türlü cevaplanamıyor. Zira yaklaşık yarım kilometre uzunluktaki bu devasa köprünün altından geçen herhangi bir akarsu mevcut değil. En yakın ihtimal, 4 kilometre uzaktaki Sakarya Nehri’nin bir zamanlar buradan aktığı ve aradan geçen asırlar içinde yatak değiştirerek bugünkü mecraını bulduğu. Ancak uzmanlar bu ihtimalin de mümkün olmadığını söylüyor. Sebebi ise köprü ile nehir arasındaki yön farkı. Sakarya Nehri güneyden kuzeye akıyor. Tarihî köprünün ayaklarının sivri uçları ise kuzeye doğru bakıyor. Yani kuzeyden gelen bir akarsuyu karşılayacak şekilde yapılmış. Böyle bir akarsu günümüzde bulunmadığı gibi, geçmişte var olduğuna dair bir belirti de yok.
Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Geoteknik Çalışma Grubu tarafından yapılan çalışmada ise tarihî köprüden aktığı varsayılan nehrin, akış yönünün kuzeyden güneye değil, Sakarya Nehri’nde olduğu gibi güneyden kuzeye doğru olabileceği yönünde. Buna delil olarak da uçaklarda kullanılan kanat teknolojisini gösteriyorlar. Çalışmada şu ifadelere yer veriliyor: “Köprü ayakları incelenecek olursa aerodinamik yapıda olduğu görülecektir. Aerodinamik yapıların sürüklenme etkisini oldukça azalttığı bilinmektedir. Bu şekilde köprünün ayaklarının altının oyulması engelleniyor. Bu yapı hepimizin bildiği üzere uçak kanatlarında da kullanılmaktadır. Uçak kanadının sivri tarafı önde değil arkadadır. Hava akımını yuvarlak kısım karşılamaktadır. Bu durum su veya havanın geliş yönünün aerodinamik yapının keskin tarafından değil yuvarlak tarafından gelmesi şeklinde sağlanır ve bu suretle akış şekli aşağıda türbülans oluşumunu da minimuma indirir.”
Aynı araştırmada ‘Köprünün altından akan nehre ne oldu?’ sorusuyla ilgili de, bugünkü Sakarya Nehri’nin bir kolunun buradan aktığı ve zamanla bu kolun kuruduğu ihtimali üzerinde duruluyor, ancak bu bilgi sadece bir varsayım. Köprünün ayakları dibinde hamam benzeri bir yapı olması ise izah edilemeyen bir başka mesele. Aynı uzmanlara göre köprünün ne amaçla yapıldığının tespiti için köprü çevresinde arkeolojik kazı yapılması gerekiyor. Sır ancak böyle çözülebilir.
[TR724] 5.1.2018
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder